Nancy Mayer (sopraan)
Hanna Kopra (alt)
Jos van der Velde (tenor)
Ken Gould (bas)
Annelies Schraa (blokfluit)
Jonathan Talbott (viool)
Mime Yamahiro (gamba/cello)
Thomas Oltheten (fagot/dulciaan)
Marion Boshuizen (clavecimbel)

Deze cd is uitverkocht.
Het is mogelijk de muziek van de cd te downloaden in mp3-formaat à € 7,00

Klik op de knop hierboven om te betalen voor het downloaden.
Na betaling klikt u op de knop "Download CD". Kies dan voor 'Opslaan', waarna u het zip-bestand kunt uitpakken.

Door op het luidsprekertje te klikken kunt u een deel van elk nummer beluisteren.

Cristiano Giuseppe Lidarti:
Be-fi yesharim
Sopraan, Alt, Tenor, Bas en instrumentaal ensemble (1'45)

Benedetto Marcello:
Salmo Decimoquinto/
Intonazione degli Ebrei Tedeschi
Alt, violoncello en b.c. / Intonatie: bariton (15'44)

Salomon Rossi:
Kaddisj
Sopraan, Alt, Tenor, Bas, Viola da Gamba (3'44)

Carlo Grossi:
Cantata Ebraïca
tenorsolo, vierstemmig zang en instrumentaal ensemble (5'07)

JOODSE BAROKMUZIEK

De barokmuziek in Europa is grofweg in tweeën te delen: wereldlijke en kerkelijke muziek. De kerkelijke muziek wordt gedomineerd door de twee belangrijkste godsdiensten: het katholicisme en het protestantisme (Luthers). Beide stromingen hebben, naast de "officiële" kerkmuziek - het gregoriaans in de katholieke en de liederen in de volkstaal in de protestantse eredienst - altijd een plek gehad voor religieuze barokmuziek met alle pracht en praal. Enerzijds is dit ingegeven door de traditie van de koorzang en het muzikale drama, anderzijds door de rijkdom en macht van de diverse (kerk)vorsten, die ter meerdere eer en glorie van God of zichzelf muziek lieten componeren en uitvoeren.
Ondertussen waren er in Europa ook een aantal joodse gemeenschappen. Ze leefden, noodgedwongen, in groepen bij elkaar (getto) en werden afwisselend geaccepteerd of vervolgd.
Muziek, zowel volksmuziek als synagogale muziek, heeft altijd een grote rol gespeeld in de joodse cultuur. Maar na de verwoesting van de tempel (70 n. chr.) werd het verboden om instrumenten in te zetten tijdens de eredienst, om de klaagzang over de verwoesting in ere te houden. Instrumenten waren alleen toegestaan bij bruiloften.
Aldus was de tradietie onder de Europese joden eenstemmig, op het Oosten georiënteerde zang. De vele joodse musici waren in dienst bij de christelijke vorsten en hielden zich als componist bezig met wereldlijke muziek. Toch zijn er pogingen ondernomen om invloeden vanuit de Europese muziek binnen de synagoge te halen. En de sfeer die de Renaissance met het Humanisme uitademde, heeft hier zeker een rol in gespeeld.

Marcello (1686 -1739) lijkt een geheel vreemde eend in de bijt, maar zijn werk "estro poetico armonico", poëtische en harmonische inspiratie, blijkt toch heel belangrijk te zijn geweest. Het zijn parafrasen op de eerste vijftig psalmen, die door Girolamo Ascanio Giustiniani berijmd waren. Ze zijn geschreven voor een of meer solostemmen en basso continuo, en af en toe viool of cello. De inspiratie voor deze toonzettingen kwamen voor een groot deel van oude Hebreeuwse gezangen, die hij waarschijnlijk gehoord heeft tijdens diensten in de synagoge te Venetië. Marcello heeft zich zeer in deze zang verdiept. Dit blijkt onder meer uit het feit dat hij de melodieën wist op te delen in sefardische (Zuid-Europa) en askenasische (Oost-Europa) traditie, dat hij bij iedere melodie de liturgische context aanduidde en dat hij ook de muziek van rechts naar links noteerde met de Hebreeuwse letters eronder. Zo is dit werk van hem voor ons geworden tot een grote kennisbron van traditionele synagogale zang.

Salomon Rossi (ca. 1570 - ca. 1628) leefde in Mantua. Hij was violist en leidde het orkest bestaande uit joodse musici, die echter ook buiten het getto optraden. Hij schreef, naast instrumentale muziek en madrigalen, ook een bundel met "liederen van Salomo" "Ha-Shirim Asher li-Sh'lomo", motetten voor gebruik in de synagoge op speciale feestdagen. De stijl van deze motetten is, in tegenstelling tot zijn instrumentale composities die echt vroeg-barok zijn, eerder ouderwets. Toch was deze bundel al een brug te ver voor de joodse gemeente waar Rossi ze voor schreef. Een aantal melodieën echter zijn desondanks in gebruik geraakt en worden heden ten dage nog tijdens diensten gezongen. De instumentale stukken, die hij voor de goijim, de niet-joden schreef, zijn juist vooruitstrevend van stijl. Zijn triosonates zijn de eerste in die soort!

Carlo Grossi was zelf geen jood, maar schreef de Cantata Ebraïca in 1681 waarschijnlijk op verzoek van de joodse broederschap "Shom'rim ha-boker" "wachters van de dageraad" te Modena, een broederschap die in de 17e eeuw in het Middellandse zeegebied actief was. Ze kwamen voor nachtwakes bijeen en baden dan om de komst van de Messias. Deze cantate is een dialoog tussen een nachtelijke voorbijganger en een vrolijke groep van deze broederschap.
Ook in Amsterdam kreeg de "kunstmuziek" een plek, vooral tijdens speciale gelegenheden.
Vanaf het einde van de 16e eeuw, kwamen de Marranen (heimelijke joden, die vaak gedwongen waren om christen te worden) vanuit Spanje en Portugal naar Nederland en in Amsterdam ontstond een zeer bloeiende joodse gemeenschap. Voor allerlei festiviteiten en speciale gelegenheden, zoals bijvoorbeeld Simchat Torah (vreugde der wet) en het jaarlijkse feest van de inwijding van de grote Portugese synagoge werden gelegenheidscomposities geschreven.

De werken van Caceres, Lidarti (1730 - na 1793, zelf geen jood!) en het anonieme Kol Haneshama zijn composities die bewaard zijn gebleven in de Ets Chaim bibliotheek van de Portugeesjoodse gemeente Amsterdam.
De cantate Le-el Elim werd geschreven voor Simchat Torah van het jaar 1738, en gezongen door de chazzanim (voorzangers) Aron Cohen de Lara en Semuel Rodrigues Mendes. Beide heren zongen overigens waarschijnlijk in falsetto.